Door research-redacteur Hugo van der Parre

De beste ziekenhuizen van Nederland zijn het Sint Antonius-ziekenhuis in Nieuwegein, Meander Medisch Centrum in Amersfoort en het Albert Schweitzer-ziekenhuis in Dordrecht. Dat concludeert weekblad Elsevier in een vandaag gepubliceerd onderzoek. De resultaten verschillen wel iets met die van het Algemeen Dagblad.

Elsevier heeft met onderzoeksbureau SiRM 183 zogeheten prestatie-indicatoren onderzocht op het gebied van patiëntgerichtheid en medische zorg. Het gaat dan om zaken als afspraken, wachttijden, voorlichting, de samenstelling van het medische team en waarborgen voor veiligheid en de nazorg.

Een maand geleden publiceerde het Algemeen Dagblad een vergelijkbaar onderzoek. Dat gebeurde in de vorm van een top-100, gebaseerd op 38 andere prestatie-indicatoren. Dat verklaart vermoedelijk ook de verschillen.
Genezen?

Beide onderzoeken hebben één forse handicap: de belangrijkste uitkomsten, zoals antwoorden op de vraag of een operatie geslaagd is en de patiënt genezen, zijn ook dit jaar niet door de ziekenhuizen beschikbaar gesteld.

Onderzoeksjournalist Arthur van Leeuwen van Elsevier denkt dat medisch specialisten de uitkomsten van hun handelen geheim willen houden uit angst dat ze er op worden afgerekend. ” Als blijkt dat er in een bepaald ziekenhuis slecht werk wordt geleverd, gaat dat ziekenhuis natuurlijk meteen proberen de oorzaak aan te pakken en dat kan vervelend zijn voor de specialist.”

Nederland kan wat dat betreft nog veel leren van het buitenland. In Engeland en de Verenigde Staten zijn de medische uitkomstgegevens met één druk op de knop voor iedereen beschikbaar. Patiënten kunnen daar per specialisme nagaan welk ziekenhuis goed is en welk slecht. Van Leeuwen: ” In een jaar tijd is de oester van de ziekenhuiswereld iets verder opengegaan, maar het blijft wrikken.”
De lijsten

De hoogste eindscore op patiëntgerichtheid & medische zorg volgens Elsevier:
- St. Antonius, Nieuwegein (bij AD op 5)
- Meander Medisch Centrum, Amersfoort (bij AD op 18)
- Albert Schweitzer-ziekenhuis, Dordrecht (bij AD op 54)

De laagste eindscore op patiëntgerichtheid & medische zorg volgens Elsevier:
- Deventer Ziekenhuis (AD:18)
- Röpcke Zweers ziekenhuis, Hardenberg (AD: 59)
- Ziekenhuis Talma Sionsberg, Dokkum (AD: 63)
- Wilhelmina Ziekenhuis, Assen (AD: 80)
- Ruwaard van Putten ziekenhuis, Spijkenisse (AD: 87)
- Refaja ziekenhuis, Stadskanaal (AD: 93)

Bron : NOS.nl

Hair loss replacement krijgt langzamerhand steeds meer bekendheid onder de mensen vanwege de vele voordelen die het biedt. Voor een aanvaardbare prijs kunt u goede resultaten behalen. En u zult uw gezonde haar terugkrijgen zonder klachten.

Misschien kunt u nu overwegen een goede dermatoloog te bezoeken en deze behandeling te overwegen. Het is echter wel van groot belang dat u wat belangrijke feiten weet over deze behandeling voordat u zich gaat voorbereiden op deze behandeling. Chirurgische ingrepen voor het terugzetten van haar zijn niet echt een nieuwe methode, ze bestaan al jaren.

Vrouwen kunnen, zo mogelijk, ook voor deze behandeling kiezen. Overleg eerst met een goede arts en zorg dat hij er ook ervaring mee heeft. Schroom niet om vragen te stellen over de behandeling, de nazorg, en het proces van ingreep zelf.

Over het algemeen wordt deze behandeling alleen maar gedaan met haren die er nog zijn. Als u niet meer genoeg haar heeft, dan hoeft u ook niet over deze behandeling na te denken. Voor deze ingreep is een goede hoeveelheid haar op uw hoofd nodig, zowel aan de achterkant als aan de zijkanten. Deze plekken zijn ‘donoren’ voor de ingreep. De ingreep kan in sommige gevallen leiden tot infectie, maar verder zijn er geen bekende bijwerkingen.

Er wordt gewerkt met een plaatselijke verdoving zodat u geen of weinig pijn ervaart. Meestal zijn er meerdere sessies nodig voor deze ingreep. Er zit meestal een ruimte van ongeveer twee maanden tussen de sessies. Het duurt bijna twee jaar totdat alle processen afgerond zijn. Sportieve activiteiten na de ingreep worden afgeraden. Deze ingreep wordt alleen aangeraden als alle andere behandelmogelijkheden falen.

Haaruitval bij vrouwen wordt meestal veroorzaakt door abnormale hormoonuitscheiding. Een ongebruikelijke androgeenspiegel en een lagere oestrogeenspiegel is in 40% van de gevallen van vrouwelijke haaruitval de oorzaak van het probleem. Een teveel aan oestrogeen en veranderingen in de metabolisme zijn ook redenen voor tijdelijk haaruitval.

Zwangerschap en puberteit zijn een aantal biologische gebeurtenissen die bij vrouwen kunnen leiden tot haaruitval. Tijdens de zwangerschap komt haaruitval meestal door de stress waar het lichaam mee te maken krijgt, en hier is op dat moment niets tegen te doen. Het gaat meestal zo’n zes maanden na de geboorte van het kind weer over. Het kan helpen om in deze periode haar tonic aan te brengen om het teruggroeien van het haar te bevorderen. Haaruitval tijdens de menopauze is ook een groot probleem bij vrouwen vanwege overvloedige secretie van een stofje dat DHT heet.

Drugs en medicijnen kunnen ook haaruitval veroorzaken. Medicijnen kunnen de haarwortels aanvallen, waardoor de aanhechting met de hoofdhuid verslapt. Het stoppen met bepaalde medicatie kan ook haaruitval veroorzaken. Het slikken van anticonceptiepillen kan bij sommige vrouwen ook tot haaruitval leiden.

Het volgen van een dieet of gebruik van dieet supplementen die resulteren in snel gewichtsverlies binnen een kort tijdsbestek kunnen ook haaruitval veroorzaken. Het slikken van teveel vitamine A tabletten en siropen kunnen ook leiden tot haaruitval.

Fysieke en mentale stress kan haaruitval verergeren. Haaruitval vermindert wanneer stress vermindert. Andere redenen voor haaruitval zijn het kleuren van het haar en cosmetische behandelingen die ertoe leiden dat de haarwortels losser gaan zitten.

Er zijn ontzettend veel behandelingen voor haaruitval, maar velen zijn zich hier niet van bewust. Haaruitval bij vrouwen kan tegen worden gegaan en haar kan teruggroeien door gebruik van de juiste medicatie en eventueel ook een chirurgische ingreep. De beste manier om haaruitval tegen te gaan is door het haar regelmatig goed te voeden en te verzorgen en door gezond te blijven eten.

Het probleem van haaruitval is een oud probleem, maar vroeger werden oplossingen niet gemakkelijk gevonden. Door een toename aan onderzoek en verbeterde medicatie kan het probleem grotendeels worden verholpen. Er zijn zowel natuurlijke als chemische behandelingen mogelijk. U zult erachter moeten komen wat voor haartype u hebt en het probleem moeten koppelen aan de juiste oplossing waar u baat bij zult kunnen hebben.

Voordat u behandelingen gaat overwegen is het belangrijk om te weten wat de oorzaak is van uw haaruitval. U zult uw haar en hoofdhuid schoon moeten houden en eventuele roos moeten behandelen. Probeer uw haar te masseren met warme olie, een mengsel van ricinusolie, dit is een natuurlijke manier om haaruitval te behandelen. U moet de juiste shampoo’s en conditioners gebruiken. Deze moeten overeenkomen met uw haartype.

Wat ook belangrijk is, is een gezond voedingspatroon. Uw haar heeft even veel voeding nodig als de rest van uw lichaam. Stress is een onvermijdelijke oorzaak van haaruitval wat de juiste aandacht verdient. Probeer u van zoveel mogelijk stress te ontdoen. Naast de natuurlijke behandelingen zijn er ook verscheidene chemische producten te krijgen die helpen tegen haaruitval.

Tegenwoordig zijn er ontzettend veel producten op de markt tegen haaruitval. Er zijn een aantal middelen die goedgekeurd zijn door de keuringsdienst, dit zijn Propecia en Minoxidil.
Minoxidil is zeer effectief voor de haargroei en zowel mannen als vrouwen kunnen hier ontzettend veel baat bij hebben. Propecia wordt echter alleen voor mannen aangeraden. Daarnaast kunt u ook een lazerbehandeling ondergaan, wat ook erg effectief is.

Er zijn verschillende soorten chirurgische ingrepen bij haaruitval, zoals haar implantaten, Punch huidtransplantatie, hoofdhuid reductie, transpositie flappen en strip huidtransplantatie. U zult eerst met een plastisch chirurg moeten overleggen. Hij zal uw probleem beoordelen en kijken of het probleem opgelost kan worden door middel van een ingreep. Deze ingrepen zijn haalbaar omdat de haar follikels kunnen groeien waar zij ook maar worden getransplanteerd.

Het hoofdhuid reductie proces wordt uitgevoerd door een stuk haarloos hoofdhuid ‘in te nemen’. Hierdoor wordt de kale plek kleiner. Deze processen worden vaak in combinatie met huidtransplantaties uitgevoerd. Tegelijkertijd wordt de huid van het gezicht hierdoor gelift. U kunt deze ingreep uitproberen, maar zij zijn erg kostbaar. U kunt erg teleurgesteld raken wanneer u hoge verwachtingen heeft en toch niet de resultaten krijgt die u wilde.

Punch huidtransplantaties zijn vooral geschikt voor mannen. Hierbij worden ronde stukjes huid waar haar op groeit getransplanteerd naar plekken waar het kaal is geworden. Hetzelfde proces wordt gevolg bij een strip huidtransplantatie, alleen dan zijn het strookjes huid met haar die worden getransplanteerd.

Transpositie flappen worden gedaan wanneer de kale plekken gevolg zijn van een ongeluk, zoals verbranding of littekenweefsel. Deze procedures zijn erg moeilijk en hiervoor zijn dan ook ervaren chirurgen nodig. Haar implantatie is een ander proces waarbij ofwel natuurlijk haar dan wel kunstmatig haar in de hoofdhuid wordt geïmplanteerd. Deze methode wordt echter niet aangeraden.

Deze ziekten zijn op dit ogenblik doodsoorzaak nummer 1 binnen de westerse wereld. Hart- en vaatziekten worden onderverdeeld in verworven en aangeboren (congenitale) aandoeningen.

De ziekten kunnen met geneesmiddelen, onder andere bloedverdunners en cholesterolverlagers, of met een interventie zoals bypasschirurgie of een dotterbehandeling worden behandeld. In sommige gevallen is een afwachtend dan wel ondersteunend beleid mogelijk. Adviezen over levenswijze zijn een belangrijk onderdeel van de behandeling, zoals voedingsadviezen en hulp bij stoppen met roken.

Klierkoorts ofwel mononucleosis infectiosa, in Nederland bekender onder de naam ziekte van Pfeiffer, in het Engels ook wel kissing disease (kusziekte) genoemd, is een virale infectie door het Epstein-Barrvirus (EBV), een herpesvirus (Humaan Herpesvirus 4, HHV-4). De ziekte is in 1889 ontdekt door Emil Pfeiffer.

Risicogroep

Het treedt meestal op bij kleine kinderen en jonge volwassenen. In het eerste geval blijven de symptomen vaag en wordt de diagnose vaak niet gesteld. 50% van de kinderen heeft de ziekte voor het 5e jaar al doorgemaakt.^[1] Van de volwassenen heeft 80% antistoffen, wat betekent dat de meeste mensen deze infectie in hun leven doormaken. De meesten van hen weten dit niet – de ziekte is vrijwel onopgemerkt verlopen als een keelpijntje of een griepje.

Symptomen

De volgende symptomen komen bijna altijd voor:

• gezwollen lymfeklieren
• keelontsteking
• vermoeidheid

Volgende symptomen kunnen gepaard gaan met de ziekte, maar dit is niet altijd het geval:

• gezwollen milt
• vergrote lever
• huiduitslag
• geelzucht
• koorts
• oedeem, vaak rond de ogen
• hoest
• drukkende pijn in borst
• Verlies van eetlust

Diagnose

De diagnose kan bij gerezen klinische verdenking met zekerheid worden gesteld door bloedonderzoek waarbij onder andere aantonen van acute antistoffen (immunoglobuline-M), dan wel seroconversie tegen het Epstein-Barr-virus een rol speelt. Daarnaast is er een snelle test (onder andere reactie van Paul Bunnell) die bij een positieve uitslag meestal bewijzend is voor de aandoening; onder de leeftijd van 10 jaar is de test soms foutnegatief. Zowel de Paul-Bunnell test als de Monosticon zijn echter niet betrouwbaar genoeg om de diagnose met 100% zekerheid aan te tonen of uit te sluiten. Het bloedbeeld vertoont in het acute stadium typische veranderingen (lymfocytose en veel atypische lymfocyten) die de diagnose zeer waarschijnlijk maken.Indien er bij onderzoek van de witte bloedlichaampjes minder dan 10% atypische lymfocyten worden gevonden kan de diagnose van mononucleosis worden uitgesloten. Een doorgemaakte infectie laat antistoffen in het bloed achter, die volgens een bepaald patroon veranderen met de tijd, waardoor ook bij een eenmalig afgenomen bloedmonster een recente infectie wel aan te tonen is en kan worden onderscheiden van een langer geleden (meer dan een paar maanden) doorgemaakte infectie. Deze laatste testen kunnen wel met zekerheid de diagnose aantonen respectievelijk uitsluiten. Het Cytomegalovirus geeft een zeer vergelijkbaar ziektebeeld. Ook Toxoplasmose, hepatitis B, rubella, en een primaire HIV-infectie kunnen een soortgelijk beeld geven; al deze ziekten worden dan ook tot het mononucleosis-syndroom gerekend.

Besmetting en beloop

De besmetting gebeurt naar men aanneemt vaak via speeksel, de reden waarom klierkoorts wel eens de kusziekte wordt genoemd. Omdat de incubatietijd zo lang is, is dit echter vrijwel nooit te bewijzen. De besmetting vindt vaak plaats door personen die de ziekte reeds gehad hebben. Het EBV blijft immers het hele leven latent aanwezig, en kan gereactiveerd worden en zo besmettelijk zijn. Bij 15 tot 20% van de gezonde seropositieve volwassenen is het virus in de keel aantoonbaar. Over het algemeen (95%) is dan ook bij een nieuw geval geen zieke persoon in de omgeving aan te wijzen als besmettingsbron.

Na besmetting treedt een incubatietijd op van 1 à 2 maanden (10 dagen tot 3 maanden).

De acute fase van de ziekte duurt zo’n 2 à 3 weken. Hierna verdwijnen de meeste symptomen, en treedt in enkele gevallen (1-2%) een chronische fase in waarin de patiënt een aantal maanden vermoeid kan blijven.

Behandeling

Er is geen behandeling tegen klierkoorts. Behandeling met antivirale middelen als aciclovir heeft weinig zin. Het beste is voldoende rust nemen, ook in de chronische fase als de patiënt aan de beterende hand lijkt. Verschillende alternatieve geneeswijzen (bijvoorbeeld homeopathie, aycronto, bioresonantie) claimen een remedie tegen klierkoorts te hebben. Ieder wetenschappelijk bewijs hiervoor ontbreekt vooralsnog. Er is beschreven dat behandeling van keelpijn met amoxicilline, in de veronderstelling dat de verwekker een streptokok is, als het in werkelijkheid gaat om de ziekte van Pfeiffer zeer vaak een huiduitslag kan veroorzaken. Hierdoor kan onterecht de indruk ontstaan dat de patiënt voor amoxicilline allergisch is. Smalspectrumpenicillines vertonen deze bijwerking niet. Als bekend is dat het om de ziekte van Pfeiffer gaat is behandeling met antibiotica zinloos. Echter, tijdens de acute fase is men zeer vatbaar voor andere infecties. Om hiertegen te beschermen worden wel vaak antibiotica voorgeschreven.

Omdat de ziekte gepaard gaat met een leverontsteking, ook als daar geen symptomen van optreden, wordt aanbevolen de lever niet te belasten met b.v. alcohol. Dat gebruik van matige hoeveelheden paracetamol schadelijk zou zijn is niet bewezen, hoewel er wel incidentele meldingen van hepatitis bij mononucleose na paracetamolgebruik zijn^[2].

Op 12 december 2007 werd aangekondigd dat er een vaccin voor klierkoorts werd gevonden. Alleen duurt het nog een tijdje voordat het vaccin op de markt komt.^[bron?]

Complicaties

Complicaties komen zelden voor maar kunnen zeer ernstig zijn. Miltruptuur en encefalitis zijn beschreven. Net als hemolytische anemie, thrombopenie en myocarditis.

IBD, IBS en de ziekte van Crohn

De ziekte van Crohn en colitis ulcerosa zijn beide chronische aandoeningen van het maagdarmkanaal. Zij worden ook wel chronische inflammatoire (ontstekingsachtige) darmziekten genoemd. In het Engels wordt de term IBD, Inflammatory Bowel Disease, gebruikt. De term IBD moet niet verward worden met de afkorting IBS (Irritable Bowel Syndrome), de zogenaamde ‘spastische darm’ of ‘prikkelbare darm’ waarbij geen ontsteking aanwezig is.

De ziekte van Crohn is een chronische ontsteking van de slijmvliezen van het maag-darmkanaal. Meestal zijn de dunne en/of dikke darm getroffen, maar ook de mond of anus kunnen aangedaan zijn. De ontsteking van de darm bij de ziekte van Crohn heeft een uiterst grillig verloop. Het kan variëren van een snelle uitbreiding naar andere darmgedeeltes (acute fase) tot een relatief rustig beeld dat door de jaren heen weinig klachten geeft en nauwelijks behandeling nodig heeft (chronische fase).

Epidemiologie

Ongeveer 35.000 mensen in Nederland hebben IBD. Er is gedurende de afgelopen 25 jaar een duidelijke stijging van het aantal mensen met de ziekte van Crohn gezien. Per jaar wordt de diagnose ziekte van Crohn bij ruim 1000 nieuwe patiënten gesteld. De ziekte openbaart zich vaak tussen het 15e en 30e levensjaar. Om onduidelijke redenen is de leeftijdsgrens rond de millenniumwisseling gaan dalen (In het jaar 2006 is er zelfs bij een aantal pasgeboren baby’s de ziekte van Crohn vastgesteld). De ziekte van Crohn wordt iets meer bij vrouwen gezien. Internationaal verschilt de prevalentie (het voorkomen van de ziekte) nogal, afhankelijk van waar men zich op de wereld bevindt en etniciteit. In het algemeen komt het het meest voor in Noord-Amerika en Noord-Europa en het minst in gebieden waar de leefomstandigheden niet zo goed zijn. In Noord-Amerika komt het het meest voor bij blanken (43,6 per 100.000), bij Afrikaanse-Amerikanen (29,8 per 100.000), Aziaten (5,6 per 100.000) en het minst bij Hispanics (4,1 per 100.000).^[2]

Voorkomende klachten

• Dunne ontlasting of diarree: De ontstoken darm kan niet voldoende vocht opnemen.
• Vermagering, bloedarmoede of groeiachterstand: De ontstoken darm neemt bepaalde voedingstoffen onvoldoende op waardoor tekorten in het lichaam kunnen ontstaan, bijvoorbeeld aan vitamine B12. Als gevolg hiervan ontstaat ook vermoeidheid.
• Bloedverlies: Door de ontsteking ontstaan wondjes in de darm waardoor bloedverlies bij de ontlasting op kan treden.
• Vernauwing (stenose): Wanneer de ontsteking op een bepaalde plaats zeer heftig is (acute fase) kan er een vernauwing in de darm ontstaan. Deze kan ook ontstaan door een zich ontwikkelend littekenweefsel. Ook bij een relatief rustig verloop van de ontstekingen in de darm kan zich op den duur littekenweefsel vormen. Dit vaak starre bindweefsel kan net als in de acute fase aanleiding geven tot vernauwing en zelfs afsluiting van de darm.

Naast deze klachten kunnen nog andere verschijnselen optreden:

• Fistels: Wanneer de ontsteking overslaat op andere darmgedeeltes of omliggende organen kunnen zich onnatuurlijke verbindingen (fistels) vormen. Deze fistels kunnen doorlopen tot in andere organen en met name de huid.
• Gewrichtspijn: Bij een aantal patiënten beperkt de ontsteking zich niet alleen tot het maagdarmkanaal. Ook pijnlijke zwellingen van bv. knieën, ellebogen, enkels en polsen kunnen voorkomen, alsmede in de rug (ziekte van Bechterew).
• Oog- en huidaandoeningen: Ook hierbij beperkt de ontsteking zich niet alleen tot het maagdarmkanaal.

Het duurt vaak enige tijd voordat de patiënt met deze klachten naar de arts gaat. Ook het stellen van de diagnose neemt vaak nog enige tijd in beslag, omdat het niet altijd even duidelijk is wat er precies aan de hand is. Er bestaat nog geen eenvoudige test om de ziekte van Crohn vast te stellen.

[bewerken] Oorzaken

De oorzaak van de ziekte van Crohn is onbekend. Er zijn duidelijke aanwijzingen dat zowel erfelijke factoren als omgevingsfactoren een rol spelen bij het ontstaan van deze ziekten. Het menselijk lichaam beschikt over verdedigingsmechanismen tegen indringers zoals bacteriën en virussen. Er zijn aanwijzingen dat bij de ziekte van Crohn dit verdedigingsmechanisme het eigen lichaam aanvalt, met een ontstekingsreactie van het maag-darmkanaal als gevolg. Dit noemt men een auto-immuunziekte.

• Erfelijkheid
  Verschillende genen spelen een rol bij het ontstaan van de ziekte van Crohn: IBD1-9 en CARD15. Mutaties in het CARD15-gen komen voor bij 10-15% van de patiënten. Het exacte mechanisme waardoor deze genen aanleiding geven tot het ontstaan van de ziekte is nog niet bekend. Wel is bekend dat de CARD15-mutaties aanleiding kunnen geven tot een verhoogde productie van ontstekingsbevorderende cytokines door monocyten en macrofagen. Roken (een omgevingsfactor) verdubbelt ongeveer het risico op het krijgen van een kind met Crohn. Een patiënt met de ziekte van Crohn, die twee CARD15-mutaties heeft en rookt heeft 35% kans op nageslacht met de ziekte. Het risico dat een kind van een niet-rokende ouder met de ziekte van Crohn, zonder CARD15-mutaties de ziekte ontwikkelt bedraagt 2 procent. In het algemeen (zonder de ziekte van Crohn in de familie) bedraagt het risico op het krijgen van een kind met deze aandoening 0,1 procent.^[3]
• Omgevingsfactoren. De ziekte van Crohn komt het meest voor in Noord-Amerika en Noord-Europa, en het minst in Zuid-Amerika, Zuidoost-Azië en Afrika (met uitzondering van Zuid-Afrika). Hier zouden genetische oorzaken een bijdrage kunnen leveren, maar zeker ook omgevingsfactoren, zoals blijkt uit het feit dat door de industrialisering van Hongkong en ook Japan de ziekte steeds vaker voorkomt. In Noord-Amerika en Europa komt het vaker voor in stedelijke gebieden dan in een landelijke omgeving. Traditioneel komt het weinig voor in onderontwikkelde gebieden. Slechte leefomstandigheden verlagen het risico op het ontwikkelen van de ziekte van Crohn. Overmatige hygiëne, zoals die in de westerse wereld voorkomt zou de immuunrespons kunnen verstoren, en bijdragen aan het ontstaan van de ziekte. Het geven van borstvoeding verlaagt de kans dat het nageslacht de ziekte ontwikkelt.^[2]
• Stress
  Tegenslagen, chronische stress en depressies kunnen de ziekte verergeren, maar zijn niet de primaire oorzaak. Als de ziekte in een rustige fase verkeerde kan zij hierdoor overgaan in een acute ontstekingsfase. Overmatige activiteit van de hypothalamus-hypofyse-bijnier(hpa)-as door stress kan maag-darmontstekingen verergeren. De bij stress betrokken stof CRF, en de invloed van stress op mestcellen zorgt er voor dat bacteriën meer schade aan de darmwand toebrengen.^[4]
• Roken: Roken is een risicofactor voor het ontstaan van de ziekte van Crohn en het vertraagt de genezing. Rokers hebben vaker de ziekte van Crohn, vergeleken met niet-rokers. De odds ratio bedraagt 1,76.^[5]Stoppen met roken vermindert het aantal oplevingen van de ziekte van Crohn met 40%. Het blijkt dat mensen met de ziekte van Crohn die roken, vaker geopereerd worden aan hun darmen en zich minder goed voelen. Mogelijke verklaringen hiervoor zijn dat roken de vorming van stolsels in de bloedvaten (trombose) van de darm bevordert, waardoor een ontsteking kan ontstaan, ontsteking van de wand van bloedvaten in de darmen die gepaard gaat met granuloma vorming en andere nog onopgehelderde immunologische effecten.
• Appendectomie (het operatief verwijderen van de appendix) kan het het beloop van de ziekte verslechteren. Het is een risicofactor voor het ontstaan van stricturen (vernauwingen) in de darm.^[6]

Diagnose

Het stellen van de diagnose duurt niet zelden enige maanden. Soms is het in het begin nog niet goed duidelijk of er inderdaad sprake is van een chronische darmontsteking. Aan de andere kant komt het voor dat de diagnose wordt gesteld tijdens een (spoed)operatie bijvoorbeeld omdat een blindedarmontsteking wordt vermoed.

• Anamnese: Eerst zal de arts met aanvullende vragen proberen een beter beeld te krijgen van de klachten. Dat zijn vragen over de aard en de duur van de buikpijn en de diarree, over eventueel gewichtsverlies, afwijkingen rond de anus en klachten van huid, gewrichten en ogen. Ook wordt meestal gevraagd naar het voorkomen van deze klachten in de omgeving of bij familieleden.
• Lichamelijk onderzoek: Ook al worden er vaak geen afwijkingen gevonden, het lichamelijk onderzoek blijft belangrijk. Het gewicht, de algemene indruk en het onderzoek van ogen, gewrichten, huid en vooral van buik en anus zijn belangrijk voor diagnose en behandeling. Daarnaast wordt gelet op fistels of andere afwijkingen rond de anus.
• Laboratoriumonderzoek: Allereerst wordt het bloed onderzocht. Bloedonderzoek bestaat meestal uit kijken of er sprake is van bloedarmoede (hemoglobinegehalte of Hb), van een ontsteking (bloedbezinking of BSE of CRP) of van een slechte voedingstoestand (albuminegehalte). Een extra hulpmiddel in de diagnose is het bepalen van antistoffen tegen bakkers-en biergist (zogeheten anti-Saccharomyces cerevisiae antibodies, ofwel ASCA). Deze antistoffen worden gevonden in ongeveer 70% van de Crohn-patiënten. Positieve ASCA-antistoffen i.c.m. negatieve p-ANCA (perinucleair antineutrophil cytoplasmatic antibodies) antistoffen, is suggestief voor de ziekte van Crohn. Indien andersom (negatieve ASCA en positieve p-ANCA), kan dit passen bij colitis ulcerosa. Toont het bloedonderzoek verder geen afwijkingen aan, dan is IBD minder waarschijnlijk, maar niet onmogelijk. De ontlasting wordt meestal onderzocht om andere oorzaken van de klachten uit te sluiten. Dat kan bijvoorbeeld een infectie zijn met bacteriën, parasieten of wormen. Soms wordt gevraagd om de ontlasting gedurende enige dagen op te sparen om te onderzoeken of het vetgehalte hierin verhoogd is. Dat kan een teken zijn van een gestoorde vetopname.
• Coloscopie: De endoscopie neemt een steeds belangrijkere rol in bij het onderzoek van mensen met klachten die wijzen op IBD. Met behulp van een flexibele endoscoop, een dunne en soepele slang, kan het inwendige van de dikke darm en een deel van de dunne darm in beeld gebracht worden. Op deze manier kan zichtbaar gemaakt worden of, en waar, er een ontsteking is. Daarbij kunnen met een tangetje kleine weefselstukjes (biopten) worden weggenomen om onder de microscoop te onderzoeken. Voordat een endoscopie plaats kan vinden moet de darm eerst zo goed mogelijk geleegd worden. Zo kan een optimaal onderzoek van de binnenkant van de darmwand plaatsvinden. Dit leegmaken start meestal de dag voor het onderzoek. De patiënt drinkt dan een laxeervloeistof en mag die dag verder alleen vloeibaar voedsel gebruiken. De dag van het onderzoek krijgt de patiënt een voorbereiding. Dan dient hij/zij tot 4 liter water met een zoutoplossing te drinken om de resterende afvalstoffen te verwijderen. Indien de darmen van de patiënt nog niet schoon zijn, zal vlak voor het onderzoek nog een klysma worden toegediend. Via de anus wordt hierbij een vloeistof ingebracht om de resterende ontlasting te verwijderen.
• gastroscopie: een soort gelijk onderzoek als een endoscopie maar dan via de mond om de maag en twaalfvingerige darm zichtbaar te maken voor onderzoek.
• Röntgenonderzoek of MRI-scan: Dit wordt vooral uitgevoerd voor het onderzoek van de dunne darm. Meestal wordt door een dunne sonde, die via een neusgat in de maag wordt gebracht, contrastvloeistof (bariumpap) in de dunne darm gebracht. Daarna worden foto’s of een scan gemaakt. Op deze manier kan onderzocht worden of er een ontsteking of een vernauwing (stenose) aanwezig is in de dunne darm en of er verbindingen tussen darm en andere organen bestaan (fistels). Ook hier geldt weer dat de darm zo goed mogelijk geleegd dient te zijn. Ook van de dikke darm kan een foto worden gemaakt. Dit heet een ‘X-Colon’. Hierbij wordt een papje met barium via een kleine sonde via de anus in de dikke darm gebracht. Vervolgens worden röntgenfoto’s gemaakt. Voor een volledig beeld van de dikke en dunne darm wordt de barium gedronken.
• Echografie en CT-scan hebben soms een rol bij het vaststellen van bepaalde complicaties van de ziekte, maar zijn zelden nodig.

De behandeling

Medicijnen

Vaak zal na het stellen van de diagnose een behandeling met medicijnen worden gestart. Deze medicijnen dienen enerzijds om de ontsteking af te remmen. Anderzijds onderdrukken ze het ontstaan van nieuwe ontstekingen. Daarnaast worden vaak medicijnen voorgeschreven om bloedarmoede en diarree tegen te gaan. Een Crohn-patiënt moet dus in het algemeen langdurig worden behandeld met geneesmiddelen en ook langdurig door een specialist worden begeleid. De behandeling van Crohn wordt symptomatisch genoemd, gericht op remming van de ontsteking. Dit betekent dat de behandeling de klachten en verschijnselen onderdrukt, maar de ziekte zelf niet geneest. Ongeveer 80% van de Crohn-patënten gebruikt langdurig medicijnen. Naast gunstige effecten, kunnen in sommige gevallen ook bijwerkingen optreden. Dit is één van de redenen waarom bij langdurig gebruik van geneesmiddelen regelmatig het bloed wordt gecontroleerd.

De keuze van medicijnen is afhankelijk van de ernst van de ontsteking en van de plaats. Zo zijn er medicijnen die voornamelijk werken in de dunne darm. Andere werken juist in het laatste gedeelte van de dikke darm.

Medicijnen kunnen op verschillende manieren worden toegediend: via de mond, via een bloedvat of via de anus met een zetpil, een klysma of een onderhuidse injectie. Daarnaast zijn er medicijnen die op een bepaalde plaats in het lichaam werken en andere die in het hele lichaam werken. De toedieningswijze van een medicijn is afhankelijk van de plaats waar de ontsteking zich bevindt.

De belangrijkste geneesmiddelen zijn:^[2]

• 5-ASA preparaten, sulfasalazine (Salazopyrine) en mesalazine (Claversal, Salofalk en Pentasa). Het actieve bestanddeel van deze middelen is 5-aminosalicylzuur (5-ASA), werkt ontstekingsremmend, in tabletvorm of klysma.
• Corticosteroïden:
  • Prednison en prednisolon: Deze middelen zijn sterker werkzaam dan 5-ASA preparaten, maar worden vanwege de bijwerkingen alleen ingezet als niet of niet voldoende op een 5-ASA middel gereageerd wordt. Veel potentiële bijwerkingen, een belangrijke bijwerking bij langdurig gebruik is botontkalking. Via de mond in te nemen en prednison ook per infuus.
  • Budesonide, een lokaal werkende corticosteroïd. Kenmerkt zich door een even sterke werkzaamheid en minder bijwerkingen (geen botontkalking). In klysma. Alleen bij bepaalde indicaties voor te schrijven.
• Azathioprine: Een immuunsuppressivum. Het duurt gemiddeld 2 tot 3 maanden voor de therapie resultaat geeft. Tablet.
• Methotrexaat: Beïnvloedt het afweersysteem, werkt ontstekingsremmend. Respons na 6-8 weken. Meestal intraveneus.
• Infliximab (TNF-alfa-remmers): Een van de nieuwere middelen uit de groep van biologicals die geregistreerd zijn voor de behandeling van ernstige actieve ziekte van Crohn bij patiënten die niet reageren op volledige behandeling met prednison. Ook bekend onder de naam Remicade. Via infuus toe te dienen. Beïnvloedt het afweersysteem. Zeer duur, in Nederland volledig vergoed via het GVS en in België 95% terugbetaald via de “ziekenkas”.
• Adalimumab (Humira) en certolizumab pegol (TNF-alfa-remmers): als alternatief voor infliximab.
• Antibiotica zoals ciprofloxacine, Rifampicine en metronidazol in geval van fistelvorming, en Antibiotica zoals Tazocin, Tavanic en Tiberal in geval van ontsteking.
• Onderzoek waarbij patiënten met de ziekte van Crohn bewust met de parasitaire varkenszweepworm (Trichuris suis) werden besmet, toonde verbetering van de klachten aan bij ongeveer driekwart van de patiënten.

Vele biologicals zijn in onderzoek, evenals een probioticum met E.Coli Nissle 1917.

Voedingssupplementen

Ook met voedingssupplementen kan resultaat worden bereikt:

• Omega-3 vetzuren (visolie):Uit een Cochrane meta-analyse uit 2007^[7] blijkt dat visoliesupplementten een veilige en effectieve therapie zijn bij Morbus Crohn. De vetzuren die visolie bevat worden door het lichaam omgezet in diverse eicosanoïden met een ontstekingsremmende werking. Alleen de visoliecapsules waarin de ingrediënten vertraagd werden afgegeven (timed release) bleken effectief.

Operatie

In sommige gevallen is het nodig een darmoperatie uit te voeren. Dit kan bijvoorbeeld het geval zijn bij een ernstige vernauwing van de darm of bij het niet reageren op medicijnen. De aanpak bij de ziekte van Crohn en colitis ulcerosa is hierbij duidelijk verschillend. Bij de ziekte van Crohn opereert men zo spaarzaam mogelijk. Als er geopereerd wordt, neemt men vaak het laatste gedeelte van de dunne darm en het begin van de dikke darm weg (ileo-cecaele resectie). Men kan ook een vernauwing (stenose) verwijderen, een fisteloperatie uitvoeren of een abces insnijden. Bij een aantal mensen met de ziekte van Crohn of met colitis ulcerosa is het soms noodzakelijk een tijdelijke of blijvende kunstmatige darmuitgang aan te leggen: een stoma.

Beloop van de ziekte

Probleem bij de ziekte van Crohn is de onzekerheid over het verdere beloop. Soms blijft de ontsteking beperkt tot een klein deel van de darm. In andere gevallen beslaat de ontsteking een veel groter gedeelte van de darm. Er zijn grote verschillen in ernst en aard van de klachten en in het resultaat van de behandeling. De meeste patiënten kunnen na behandeling weer een gewoon leven leiden. Zij hebben betrekkelijk weinig klachten. De kwaliteit van hun leven is vergelijkbaar met die van mensen zonder IBD. Een aantal patiënten met IBD heeft echter een zeer moeilijk te controleren ontsteking. Daarvoor is uitgebreide behandeling met medicijnen nodig. Soms is ziekenhuisopname noodzakelijk en een operatie. Ook moeten de meeste patiënten regelmatig gecontroleerd worden door een specialist. Dit is in het algemeen een internist, een gastro-enteroloog, een kinderarts en/of een chirurg. Zeker bij medicijngebruik vindt geregeld bloedonderzoek plaats. Bij patiënten die niet goed reageren op de behandeling is soms opnieuw een endoscopisch onderzoek nodig.

• Zwangerschap: In het algemeen hebben vrouwen met IBD net zo veel kans op een normale zwangerschap als vrouwen zonder IBD. Sommige vrouwen met de ziekte van Crohn, die operaties of fistels in het kleine bekken hebben gehad, hebben minder kans om zwanger te worden. Het beloop van de ziekte tijdens een zwangerschap is soms beter, soms slechter. maar meestal gelijk aan het beloop zonder zwangerschap.Er zijn veel medicijnen die slecht zijn voor het ongeboren kind, ( bijv. Prednisolon ). Overleg altijd met uw behandelend arts!. De begeleiding van de zwangerschap, waarbij vooral zal worden gelet op de groei van het kind, wordt meestal gedaan door een vrouwenarts.

• Complicaties: De meeste mensen met een chronische darmziekte reageren gunstig op behandeling. Als de klachten na behandeling niet verminderen of zelfs verergeren of als de ontsteking zich uitbreidt tot buiten het darmkanaal, wordt dat beschouwd als een complicatie van IBD. Complicaties worden bij circa 10 tot 20% van de patiënten gezien. Uitbreiding van de ziekte buiten de darm betreft voornamelijk ontstekingen van de gewrichten, de huid, de ogen en de lever. Opvlamming van gewrichtsklachten loopt vaak parallel met een opleving van de darmontsteking.

• Kwaadaardige ontaarding: Er is in verschillende studies een (niet al te grote) relatie tussen colitis ulcerosa en colorectaal kanker aangetoond. Voor de ziekte van Crohn is deze relatie minder stevig aangetoond, mogelijk is er een relatie met dunne darmkanker. In het algemeen geldt dat het risico op colorectaalkanker toeneemt bij diagnose IBD op jonge leeftijd, langere duur van de symptomen en heftiger beloop van de IBD. Mogelijk heeft behandeling met 5-ASA een beschermende werking tegen het ontstaan van colorectaalkanker.

Verschijnselen

Deze hematologische aandoening, verantwoordelijk voor zo’n 10% van alle hematologische kankers wordt gekenmerkt door inname van het beenmerg door kwaadaardige plasmacellen. Deze kwaadaardige plasmacellen (een soort witte bloedcel die immunoglobulines of antilichamen secerneert) produceren in overmaat een bepaald type immunoglobuline of delen ervan (de zogenaamde vrije of lichte ketens). Indien men deze overmaat aan één type immunoglobuline aantreft in het serum en/of urine, spreekt men van een monoclonale gammopathie. De aanwezigheid van vrije of lichte ketens (kappa of lambda) in urine noemt men Bence-Jones proteïnurie. Dit is dus een soort eiwit in de urine.

Als kwaadaardige plasmacellen het beenmerg innemen kan de vorming van rode bloedcellen, bloedplaatjes en witte bloedcellen als neutrofielen in het gedrang komen. Hierdoor kunnen dan respectievelijk bloedarmoede, blauwe plekken en infecties optreden. Eén van de eerste symptomen zijn vaak echter botpijnen die ontstaan door zogenaamde osteolytische letsels. De kwaadaardige plasmacellen produceren namelijk OAF (Osteoclast Activating Factor), een eiwit dat aanzet tot botafbraak. Door deze botafbraak kan het calciumgehalte in het bloed verhoogd zijn (hypercalcemie), wat aanleiding kan geven tot misselijkheid, verminderde eetlust, neurologische afwijkingen, jeukende ogen en obstipatie. Op termijn kunnen er ook nierbeschadigingen optreden ten gevolge van verhoogde eiwit- en calciumuitscheiding. De botten worden hierdoor broos en pijnlijk. Ook pathologische botbreuken en compressie van het ruggenmerg kan optreden bij deze patiënten. Bij de ziekte van Kahler worden er veel defecte eiwitten (immunoglobulines) geproduceerd die neer kunnen slaan in bijvoorbeeld de nieren.Nierfunctiestoornissen kunnen dan ook voorkomen bij de ziekte van Kahler. Indien er tevens amyloïd (onderdeel van de defecte eiwitten) afgezet wordt, kan men spreken van de ziekteamyloïdose.

Diagnose

De diagnose wordt gesteld door middel van een beenmergonderzoek (punctie ter hoogte van het borstbeen of heupkam), de hoeveelheid van de immunoglobulines in het serum/urine (eiwitelektroforese met immunofixatie), de aanwezigheid van een woekering van plasmacellen en/of de aanwezigheid van botletsels van het skelet. Dit laatste kan worden bepaald door een Multipel Myeloomserie, waarbij er röntgenfoto’s worden gemaakt van de pijpbeenderen, de ruggenwervels en het bekken.

Behandeling

De meest toegepaste behandelingen bij de ziekte van Kahler zijn:

• chemotherapie (behandeling met celdelingremmende medicijnen), meestal melfalan
• bestraling (radiotherapie)
• ondersteunende behandeling

De beste resultaten (bij patiënten jonger dan 65 jaar) worden behaald met een zware chemotherapie kuur gevolgd door autologe stamceltransplantatie (gaat hierbij om je eigen cellen). In bijzondere gevallen wordt gekozen voor een allogene stamceltransplantatie (cellen van een ander, meestal een familielid). Ook kan de behandeling bestaan uit eerst een autologe transplantatie en enkele maanden later gevolgd door een allogene transplantatie. Of Allogene stamceltransplantatie van grote waarde is bij de behandeling van MM, is nog steeds onderwerp van onderzoek.

De ondersteunende behandeling bestaat uit antibiotica, bloedproducten, corticoïden, allopurinol en bisfosfonaten (om de botafbraak tegen te gaan).

Symptomatisch multiple myeloom wordt behandeld met chemotherapie (+ radiotherapie). Hiervoor bestaan verschillende chemotherapeutica regimes al naargelang de leeftijd van de patiënt en mate waarin de ziekte gevorderd is. Na een 4-6 cycli chemotherapie wordt er meestal een stabiele fase bereikt. Soms wordt de stabiele fase onderhouden met medicatie (bijv. Thalidomide of alfa-interferon). Vele patiënten hervallen echter en de mediane overleving bedraagt 4 tot 6 jaar vanaf diagnose. Er zijn echter ook sporadische gevallen bekend van 16 jaar na de eerste diagnose.Kahler

Symptomen

• Keelpijn
• Koorts
• Aardbeientong of frambozentong
• Gezwollen amandelen
• Hoofdpijn
• Braken
• Verspreide rode puntjes op de huid
• Vervelling van de handpalmen en voetzolen

• Spontane genezing zonder restletsels (na enkele dagen)
• Eventueel antibiotica, streptokokken zijn zonder uitzondering gevoelig voor gewone penicilline.
• Er bestaat geen vaccin

Zelden ontstaat er een glomerulonefritis of acuut reuma na roodvonk. Er is nooit aangetoond dat behandeling met antibiotica de kans hierop doet afnemen. De oorzaak ligt in stoffen die het lichaam in antwoord op de infectie aanmaakt. De bacterie zelf is niet bij deze complicaties betrokken.